Bardo Thodol - Tử Thư Tây Tạng Chi Tiết
Bardo Thodol (བར་དོ་ཐོས་གྲོལ་, Giải thoát trong Trung Ấm qua Nghe) được biết đến ở phương Tây là "Tử Thư Tây Tạng" (Tibetan Book of the Dead). Đây là văn bản Terma (kho tàng ẩn) do Đại thành tựu giả Karma Lingpa khám phá vào thế kỷ 14, được cho là do Đức Padmasambhava giấu vào thế kỷ 8.
Ý Nghĩa Tên Gọi
- Bardo (bar do): Trung gian, trạng thái chuyển tiếp giữa cái chết và sự tái sinh
- Thodol (thos grol): Giải thoát qua nghe - văn bản này được đọc to bên tai người sắp chết và người đã chết để giúp họ nhận ra và được giải thoát
Ba Loại Bardo Sau Khi Chết
1. Chonyid Bardo - Bardo Pháp Tánh (Chos nyid bar do)
Xảy ra ngay sau khi chết, kéo dài 14 ngày. Đây là giai đoạn quan trọng nhất để đạt giải thoát.
Ngày 1-7: Ánh Sáng Của Ngũ Trí Phật
Mỗi ngày, một vị Phật với màu sắc đặc trưng và ánh sáng trí tuệ xuất hiện, đi kèm với ánh sáng mê lầm yếu hơn tương ứng với cõi giới:
- Ngày 1: Phật Tỳ Lô Giá Na (trắng) - Pháp Giới Thể Tánh Trí, đi kèm ánh trắng nhạt của cõi Trời
- Ngày 2: Phật A Súc Bệ (xanh lam) - Đại Viên Kính Trí, đi kèm ánh khói của địa ngục
- Ngày 3: Phật Bảo Sinh (vàng) - Bình Đẳng Tánh Trí, đi kèm ánh vàng nhạt của ngạ quỷ
- Ngày 4: Phật A Di Đà (đỏ) - Diệu Quan Sát Trí, đi kèm ánh đỏ nhạt của người
- Ngày 5: Phật Bất Không Thành Tựu (xanh lá) - Thành Sở Tác Trí, đi kèm ánh xanh của a-tu-la
Hướng dẫn: Người chết cần nhận ra ánh sáng trí tuệ sáng chói là bản tánh tâm và hợp nhất vào đó, không bị lôi kéo bởi ánh sáng mê lầm.
Ngày 8-14: Thần Mãn Nguyệt và Phẫn Nộ Tôn
Các vị thần mãn nguyệt (hiền hòa) biến thành các vị phẫn nộ tôn. Đây thực ra là cùng một bản tánh, chỉ khác hình tướng biểu hiện.
2. Sidpa Bardo - Bardo Tìm Kiếm Tái Sinh (Srid pa bar do)
Nếu không đạt giải thoát trong Chonyid Bardo, thức thần tiếp tục vào Sidpa Bardo. Giai đoạn này có thể kéo dài đến 49 ngày.
Trong Sidpa Bardo, thức thần:
- Có thể di chuyển tự do
- Biết mình đã chết nhưng không tin
- Cố gắng liên lạc với người thân nhưng không ai nghe
- Trải qua các phán xét nghiệp báo trước Diêm Vương (Dharmarāja)
- Dần dần bị hút về phía tái sinh
Dấu Hiệu Nơi Tái Sinh
Văn bản mô tả các dấu hiệu cho thấy nơi tái sinh: thấy màu sắc khác nhau tương ứng với sáu cõi, thấy phong cảnh đặc trưng, cảm nhận nhiệt độ và gió.
3. Lựa Chọn Nơi Tái Sinh
Trước khi tái sinh, thức thần có cơ hội cuối cùng để lựa chọn hoàn cảnh tái sinh. Các hướng dẫn nhắc nhở không bị mê hoặc bởi những nơi hào nhoáng mà chọn nơi thuận lợi cho tu tập.
Cách Sử Dụng Thực Tế
Bardo Thodol được đọc liên tục bên người hấp hối và người đã chết. Trong 49 ngày sau khi mất, gia đình tổ chức các buổi kinh cầu theo hướng dẫn của văn bản này.
Ảnh Hưởng Phương Tây
Carl Jung đã viết lời tựa cho bản dịch Anh ngữ đầu tiên của W.Y. Evans-Wentz (1927), so sánh bardo với các giai đoạn tâm lý trong quá trình cá thể hóa. Ngày nay văn bản này được nghiên cứu rộng rãi trong cả Phật học lẫn tâm lý học và nghiên cứu cận tử.