Bhikkhu Bodhi - Dịch Giả Và Học Giả Theravada Hàng Đầu
Bhikkhu Bodhi (sinh 1944, tên thế tục Jeffrey Block) là một trong những học giả Phật giáo Theravada quan trọng nhất của thế kỷ 20-21, nổi tiếng với những bản dịch Kinh Tạng Pāli từ tiếng Pāli sang tiếng Anh với độ chính xác và chú giải học thuật cao.
Tiểu Sử
Bhikkhu Bodhi sinh ở Brooklyn, New York, trong một gia đình Do Thái. Ngài học triết học và tâm lý học tại Đại học Brooklyn và Claremont, rồi trở thành học sinh của Nyanaponika Thera tại Sri Lanka.
Năm 1972, ngài thọ giới Sa Di và năm 1973 thọ giới Tỳ Kheo tại Sri Lanka, lấy pháp danh Bhikkhu Bodhi.
Trong nhiều thập kỷ, ngài trú tại Trung Tâm Phật Học Phật Giáo (Buddhist Publication Society) tại Kandy, Sri Lanka, và sau đó trở về Mỹ dạy tại New York.
Đóng Góp Về Kinh Điển
Trung Bộ Kinh (Majjhima Nikāya)
Bản dịch "The Middle Length Discourses of the Buddha" (1995) của Bhikkhu Bodhi (và Bhikkhu Ñāṇamoli) được xem là bản dịch tiếng Anh chuẩn của Trung Bộ Kinh. Kèm theo là hàng trăm trang chú giải học thuật.
Tương Ưng Bộ Kinh (Saṃyutta Nikāya)
"The Connected Discourses of the Buddha" (2000) - bản dịch đầy đủ và học thuật nhất của Tương Ưng Bộ.
Tăng Chi Bộ Kinh (Aṅguttara Nikāya)
"The Numerical Discourses of the Buddha" (2012) - hoàn thành bộ ba kinh quan trọng nhất của Nikāya.
Dīgha Nikāya
Dịch một phần và cung cấp chú giải học thuật.
Phong Cách Dịch Thuật
Bhikkhu Bodhi nổi tiếng với:
Chính xác học thuật: Mỗi thuật ngữ Pāli được dịch nhất quán và cẩn thận, kèm ghi chú giải thích.
Bình luận kinh điển: Ngài tham khảo và dịch cả các bình luận (commentary) cổ điển của Buddhaghosa và Dhammapāla, giúp người đọc hiểu cách truyền thống đọc kinh.
Cân bằng giữa học thuật và tu tập: Dịch không chỉ để nghiên cứu mà để thực hành - ngài hiểu kinh từ góc độ tu sĩ chứ không chỉ học giả.
Vai Trò Trong Phật Giáo Đương Đại
Buddhist Global Relief
Năm 2008, Bhikkhu Bodhi thành lập Buddhist Global Relief - tổ chức phi lợi nhuận giúp đỡ người đói nghèo khắp thế giới, đặc biệt các nước Phật giáo như Myanmar, Sri Lanka, Bangladesh, Tanzania.
Đây phản ánh quan điểm của ngài về Phật giáo nhập thế (Engaged Buddhism): tu tập không thể tách rời trách nhiệm với xã hội.
Dạy Học Tại Mỹ
Bhikkhu Bodhi hiện dạy tại Chuang Yen Monastery (New York) và giảng dạy trực tuyến cho hàng chục nghìn học viên khắp thế giới.
Tranh Luận Về Phiên Dịch
Bhikkhu Bodhi không tránh né tranh luận học thuật. Nổi tiếng nhất là cuộc tranh luận với Thanissaro Bhikkhu về cách dịch "Nibbāna":
- Bhikkhu Bodhi: Dịch là "nirvana" hay giữ nguyên tiếng Pāli
- Thanissaro Bhikkhu: Không nên giải thích quá nhiều bằng các khái niệm Phương Tây
Cuộc tranh luận phản ánh câu hỏi sâu hơn: dịch Phật giáo sang ngôn ngữ phương Tây như thế nào để vừa chính xác vừa dễ hiểu?
Di Sản
Các bản dịch của Bhikkhu Bodhi là cơ sở học thuật cho hàng chục nghìn học giả và hành giả Phật giáo nói tiếng Anh. Ngài đã làm cho Kinh Tạng Nguyên Thủy Pāli trở nên tiếp cận hơn bao giờ hết với người không biết Pāli - đóng góp cho sự lan rộng của Phật giáo Theravada sang phương Tây.