Phật giáo du nhập vào bán đảo Triều Tiên từ thế kỷ 4, trải qua nhiều thời kỳ hưng thịnh và thăng trầm để trở thành một trong những tôn giáo lớn nhất Hàn Quốc ngày nay với khoảng 11 triệu tín đồ. Phật giáo Hàn Quốc có những nét độc đáo riêng – đặc biệt là thiền Seon (禪, tương đương Zen của Nhật) – và đang ngày càng khẳng định vị thế quốc tế qua nhiều sáng kiến văn hóa và tâm linh đột phá.
Thiền Seon – Truyền Thống Thiền Đặc Sắc Hàn Quốc
Thiền Seon được đưa vào Triều Tiên từ thế kỷ 7, nhưng đạt đỉnh cao phát triển dưới thời đại sư Jinul (1158-1210), người tổng hợp thiền và giáo học thành hệ thống triết học toàn diện. Thiền phái Jogye (Tào Khê) do Jinul sáng lập vẫn là tông phái Phật giáo lớn nhất Hàn Quốc hiện nay.
Điểm đặc sắc của thiền Seon Hàn Quốc là truyền thống "an cư kiết hạ" (Hạ An Cư) và "đông an cư" – ba tháng mùa hè và ba tháng mùa đông các tăng ni nhập thất thiền định không ra khỏi tu viện. Đây là một trong những truyền thống thiền định nghiêm túc nhất còn duy trì trong Phật giáo thế giới.
Nhiều thiền sư Hàn Quốc đã ra nước ngoài truyền bá thiền Seon. Nổi bật nhất là Thiền sư Seungsahn (Sùng Sơn, 1927-2004), người sáng lập Kwan Um School of Zen với hơn 100 trung tâm thiền tại Bắc Mỹ, châu Âu và châu Á. Phong cách dạy thiền trực tiếp, dễ tiếp cận và thực dụng của ông đã thu hút hàng nghìn người phương Tây.
Chương Trình Templestay – Sáng Kiến Toàn Cầu
Năm 2002, nhân dịp World Cup Hàn – Nhật, Phật giáo Hàn Quốc triển khai chương trình Templestay – cho phép người nước ngoài sống và thực hành tại các tu viện Phật giáo Hàn Quốc từ 1 đến nhiều đêm. Đây là một trong những chương trình ngoại giao văn hóa thành công nhất của Hàn Quốc.
Đến nay, hơn 140 tu viện tham gia chương trình Templestay với hơn 600.000 lượt khách nước ngoài mỗi năm. Người tham gia được trải nghiệm thức dậy lúc 3 giờ sáng, nghi lễ chào buổi sáng, thiền định, ăn cơm chay theo nghi thức (barugongyang), làm trà thiền, làm hoa sen và đi thiền hành. Chương trình này không chỉ mang lại thu nhập mà còn là công cụ quảng bá văn hóa Hàn Quốc hiệu quả nhất bên cạnh K-pop và K-drama.
Phật Giáo Hàn Quốc Và UNESCO
Phật giáo Hàn Quốc đóng góp đáng kể vào kho tàng di sản văn hóa thế giới. Hải Ấn Tự (Haeinsa) lưu giữ Đại Tạng Kinh Cao Ly (Tripitaka Koreana) – 80.000 bản khắc gỗ kinh điển Phật giáo hoàn chỉnh nhất thế giới, được khắc từ thế kỷ 13 – là Di sản Văn hóa UNESCO. Tập hợp các tu viện Phật giáo núi Hàn Quốc (Sansa) cũng được UNESCO công nhận năm 2018.
Bulguksa và Seokguram: Được xây dựng vào thế kỷ 8 dưới triều đại Silla thống nhất, ngôi chùa Bulguksa và hang động đá Seokguram tại Gyeongju là đỉnh cao của nghệ thuật Phật giáo Hàn Quốc, được UNESCO công nhận là Di sản Thế giới.
Vai Trò Quốc Tế Trong Thế Kỷ 21
Tông phái Jogye – tổ chức Phật giáo lớn nhất Hàn Quốc – tích cực tham gia vào các hoạt động Phật giáo quốc tế: tổ chức Diễn đàn Phật giáo Thế giới, hợp tác với các tổ chức Phật giáo ở Nhật Bản, Đài Loan, Tây Tạng và các nước Theravada, đóng góp vào công tác từ thiện quốc tế và bảo vệ môi trường.
Phật giáo Hàn Quốc cũng đang cởi mở hơn với bình đẳng giới trong tôn giáo. Số lượng ni sư (bhikkhuni) Hàn Quốc ngày càng tăng, và nhiều ni sư đang nắm giữ vai trò lãnh đạo trong các tổ chức Phật giáo. Đây là xu hướng tích cực cho thấy Phật giáo Hàn Quốc đang tự đổi mới để phù hợp với thế giới hiện đại trong khi vẫn giữ gìn bản sắc truyền thống.