Phowa - Pháp Chuyển Di Thức Trong Mật Tông
Phowa (Tây Tạng: འཕོ་བ།, Anh ngữ: Transference of Consciousness) là một trong Sáu Yoga của Naropa và là một trong những pháp quan trọng nhất trong Mật tông Tây Tạng, liên quan đến việc chuyển di thần thức vào thời điểm chết.
Ý Nghĩa và Mục Đích
Phowa giải quyết câu hỏi căn bản: Điều gì xảy ra với tâm thức khi cơ thể chết?
Theo Phật giáo Tây Tạng, thần thức (thức thứ tám - alayavijnana) thoát khỏi cơ thể qua nhiều lỗ khác nhau khi chết, và lối thoát sẽ quyết định nơi tái sinh:
- Đỉnh đầu (Brahmarandhra): Tái sinh ở cõi tốt lành cao nhất
- Mắt: Cõi người
- Miệng: Ngạ Quỷ
- Bộ phận sinh dục: Súc sinh
- Bàn chân: Địa ngục
Phowa là pháp đào tạo để thần thức thoát qua đỉnh đầu, đảm bảo tái sinh ở cõi Phật hay ít nhất cõi người thuận tiện cho tu tập.
Ba Cấp Độ Phowa
Phowa Cao Nhất (Pháp Thân)
Nhận biết bản tính tâm (Rigpa/Phật tánh) ngay tại khoảnh khắc chết - chỉ dành cho hành giả đã chứng ngộ. Đây là giải thoát tức thì, không cần tái sinh.
Phowa Trung Bình (Báo Thân)
Hướng tâm vào Báo Thân Phật (Sambhogakaya) qua thiền định và quán tưởng. Hành giả tái sinh vào Tịnh Độ (Cực Lạc, Dewachen) nơi tiếp tục tu hành cho đến giải thoát.
Phowa Thấp Nhất (Hóa Thân)
Thông qua pháp Phowa thực hành, chuyển thần thức đến nơi tái sinh có lợi hơn cho tu hành ở kiếp sau.
Thực Hành Phowa
Phowa Pháp Của Amitabha
Phổ biến nhất là Phowa qua quán tưởng Phật A Di Đà (Amitabha):
- Quán tưởng Phật A Di Đà trên đỉnh đầu, màu đỏ trong sáng
- Hình dung thần thức như một quả cầu ánh sáng tại trung tâm tim
- Thực hành "HIK": âm thanh "HIK" đẩy thần thức lên qua đỉnh đầu
- Âm "KA": thần thức tiếp xúc với Phật A Di Đà rồi trở xuống
- Lặp lại nhiều lần cho đến khi thuần thục
Dấu Hiệu Thành Công
Truyền thống Tây Tạng mô tả các dấu hiệu Phowa thực sự hoạt động:
- Ngứa hoặc nhức ở đỉnh đầu
- Tóc có thể rụng tại điểm Brahmarandhra
- Đặt một sợi cỏ vào lỗ ở đỉnh đầu có thể dựng thẳng lên
Phowa Cho Người Đang Chết
Khi ai đó đang hấp hối, một lạt ma hay người biết Phowa có thể thực hành Phowa thay thế cho người đó - gọi là "Phowa for Others." Vị lạt ma quán tưởng và chuyển di thần thức người sắp chết vào cõi Phật.
Vai Trò Trong Pháp Bardo
Phowa liên quan mật thiết với Bardo Thodol (Tử Thư Tây Tạng). Nếu hành giả không thể nhận biết ánh sáng trong Bardo, Phowa có thể thực hành ngay tại thời điểm chết hoặc ngay sau khi chết để đảm bảo tái sinh tốt.
Phowa Trong Thời Hiện Đại
Nhiều trung tâm Phật giáo Tây Tạng trên thế giới hiện tổ chức khóa thiền Phowa, thu hút hàng nghìn người. Sogyal Rinpoche và nhiều đạo sư đương đại đã dạy rộng rãi pháp này cho người Tây phương, xem đây là chuẩn bị thiết yếu cho cái chết.