Tháp Borobudur - Mạn Đà La Khổng Lồ Của Java
Borobudur là công trình Phật giáo lớn nhất thế giới, tọa lạc tại đồng bằng Kedu, Java Trung, Indonesia. Được UNESCO công nhận là Di sản Thế giới năm 1991, đây là kiệt tác kiến trúc và tôn giáo chứa đựng toàn bộ vũ trụ Phật giáo Đại Thừa trong một công trình đá.
Lịch Sử Xây Dựng
Borobudur được xây dựng dưới triều đại Shailendra vào khoảng năm 750-850 CN trong thời kỳ hoàng kim của Phật giáo Mahayana tại Java. Sau đó công trình bị bỏ hoang khi Hồi giáo lan rộng và bị che phủ bởi tro núi lửa và rừng rậm.
Năm 1814, người Anh là Thomas Stamford Raffles phát hiện và khai quật lại. Sau đó trải qua nhiều lần trùng tu, đặc biệt là trùng tu lớn nhất do UNESCO và chính phủ Indonesia thực hiện từ 1975-1982.
Kiến Trúc Mạn Đà La
Borobudur không chỉ là chùa hay tháp thông thường - đây là một Mạn Đà La ba chiều khổng lồ, thiết kế để thực hiện hành trình hành hương là một cuộc thiền định về giáo pháp.
Cấu trúc gồm 9 tầng xếp thành ba phần:
Kamadhatu - Cõi Dục (Nền tảng)
Tầng nền chứa các phù điêu về Karma (nghiệp) và các hoạt động con người trong cõi dục. Ban đầu có 160 phù điêu về nghiệp báo nhưng đã bị che lại bởi bờ tường chắn.
Rupadhatu - Cõi Sắc (Bốn tầng vuông)
Bốn tầng vuông với hành lang đi vòng quanh, có tổng chiều dài hành lang khoảng 2,5 km. Trên tường có gần 1.300 phù điêu mô tả:
- Jataka Tales (Bổn Sinh Kinh): Tiền kiếp Đức Phật
- Avadana (Truyện kể thánh nhân): Cuộc đời các bồ tát
- Lalitavistara: Cuộc đời Đức Phật từ Đản sinh đến Thành đạo
- Gandavyuha: Hành trình của Thiện Tài Đồng Tử
Trên mỗi tầng có các hốc chứa 504 tượng Phật ngồi trong 5 tư thế mudra khác nhau ứng với bốn phương và trung tâm.
Arupadhatu - Cõi Vô Sắc (Ba tầng tròn và đỉnh tháp)
Ba tầng tròn - nơi không có phù điêu nào mà chỉ có 72 bảo tháp nhỏ hình chuông đan thủng, mỗi tháp chứa một tượng Phật. Đây biểu đạt cõi vô sắc - không còn hình tướng, chỉ còn ý thức thuần túy.
Đỉnh là một bảo tháp lớn rỗng ở trung tâm - tượng trưng cho Niết Bàn: rỗng rang, không thể thấy, không thể sờ mó.
Hành Hương Borobudur
Hành trình hành hương là leo từ cổng phía Đông (hoặc Nam) theo chiều kim đồng hồ lên từng tầng, dừng lại chiêm ngưỡng các phù điêu trên mỗi tầng trước khi tiếp tục lên cao.
Theo thiết kế, hành giả:
- Bắt đầu với thế giới của nghiệp và dục vọng (Kamadhatu)
- Tiến qua thế giới của giáo pháp và câu chuyện (Rupadhatu)
- Đến vùng siêu việt hình tướng (Arupadhatu)
- Đạt đến trung tâm rỗng rang - Niết Bàn
Đây là cuộc thiền định bước chân, mỗi bước là một phản chiếu về vô thường và giải thoát.
Lễ Vesak Tại Borobudur
Mỗi năm vào dịp lễ Vesak, hàng vạn Phật tử tập trung tại Borobudur cho lễ hội Phật giáo lớn nhất Indonesia. Rước đèn và thiền định từ chùa Mendut đến Borobudur là nghi lễ trung tâm.
Borobudur ngày nay là một trong những điểm du lịch và hành hương quan trọng nhất Đông Nam Á.