Lịch Sử & Nguồn Gốc
Chùa Tiên Lãng tọa lạc tại trung tâm thị trấn Tiên Lãng, huyện Tiên Lãng, thành phố Hải Phòng, trên vùng đất phù sa màu mỡ được bồi đắp bởi hệ thống sông Văn Úc và sông Thái Bình. Ngôi chùa được khởi dựng vào khoảng thế kỷ XVIII, khi huyện Tiên Lãng đang trong giai đoạn khai khẩn và phát triển mạnh mẽ với những đợt di dân từ các vùng đồng bằng phía bắc xuống. Những người tiên phong khai hoang đất mới đã mang theo tín ngưỡng Phật giáo và lập chùa như là hành động đầu tiên để thiêng hóa vùng đất mới khai phá, cầu nguyện cho mùa màng bội thu và cuộc sống bình an.
Tên huyện "Tiên Lãng" có nghĩa là vùng đất của tiên thánh lãng mạn và kỳ bí, phản ánh vẻ đẹp thiên nhiên hoang sơ của vùng đất bãi sông này. Quan Thế Âm Bồ Tát được chọn làm vị thần chủ thờ tại chùa Tiên Lãng vì ngài là vị Bồ Tát của lòng từ bi vô hạn, phù hợp với ước vọng của những người khai hoang cần đến sự trợ giúp và che chở trước thiên nhiên khắc nghiệt. Hình ảnh Quan Âm đứng trên tòa sen giữa biển khơi là biểu tượng linh thiêng với những cư dân sống bên sông nước.
Vùng đất Tiên Lãng trải qua nhiều thế kỷ bồi đắp đã trở thành vùng nông nghiệp trù phú với ruộng lúa mênh mông và vựa lúa dồi dào. Chùa Tiên Lãng cùng với sự phát triển của vùng đất đã ngày càng lớn mạnh hơn, được các thế hệ phật tử đóng góp mở rộng. Đặc biệt vào thời nhà Nguyễn, khi huyện Tiên Lãng được đặt dưới sự quản lý trực tiếp của tỉnh Kiến An, chùa được tu bổ khang trang với kinh phí quyên góp từ các gia đình hảo tâm trong và ngoài huyện.
Trong thời kỳ kháng chiến, chùa Tiên Lãng là nơi ẩn náu và hoạt động của nhiều cán bộ kháng chiến địa phương. Sư thầy và phật tử của chùa đã thể hiện tinh thần yêu nước cao cả khi dùng nhà chùa làm cơ sở bí mật, nuôi giấu và tiếp tế cho lực lượng kháng chiến. Sau ngày giải phóng và thống nhất đất nước, chùa Tiên Lãng trải qua giai đoạn phục hưng và hiện nay là điểm đến tâm linh quan trọng trong khu vực.
Kiến Trúc & Đặc Điểm
Chùa Tiên Lãng được xây dựng theo kiểu kiến trúc chùa làng đồng bằng Bắc Bộ với tam quan, chính điện và các công trình phụ trợ được bố trí hài hòa trong khuôn viên rộng lớn. Cổng tam quan xây bằng gạch đặc và vôi truyền thống, được sơn màu vàng đất đặc trưng của nhiều ngôi chùa miền Bắc. Mái cổng lợp ngói mũi hài cong vút, trên đỉnh có hình Lưỡng Long Chầu Nguyệt được đắp nổi tinh xảo. Sân chùa lát gạch Bát Tràng cổ kính, xung quanh có trồng nhiều cây hoa sứ trắng và cây đại tỏa hương thơm dịu nhẹ suốt bốn mùa.
Chính điện chùa Tiên Lãng là ngôi nhà bốn mái cổ truyền với hệ thống vì kèo chồng rường được chạm khắc hoa văn chim phượng và dây lá dây. Các cột gỗ lim lớn đỡ mái cùng với hệ thống xà ngang tạo nên kết cấu vững chắc và đẹp mắt. Tượng Quan Thế Âm Bồ Tát bằng gỗ quý được tạc từ thế kỷ XVIII là báu vật quan trọng nhất của chùa, mang phong cách điêu khắc dân gian Bắc Bộ đặc trưng với nét mặt thanh tú và từ bi. Tượng được đặt trên tòa sen gỗ sơn son thếp vàng, mặc áo cà sa màu trắng tinh khiết tượng trưng cho sự thanh khiết và siêu thoát.
Hoa văn và họa tiết trang trí trong chùa Tiên Lãng rất phong phú và mang nhiều thông điệp Phật giáo. Trên các ô cửa gỗ chạm trổ là hình ảnh bát nhã thuyền vượt bể khổ, hoa sen nở trên bùn lầy và hình tứ linh long lân quy phụng. Bộ hoành phi câu đối chữ Hán viết trên gỗ sơn son được treo trang trọng, ghi lại những lời răn dạy của Phật Tổ và các bậc tiền nhân. Không gian trong chùa vừa trang nghiêm vừa ấm cúng, mang lại cảm giác bình yên và thanh thản cho mọi người đến thăm.
Ý Nghĩa Tâm Linh
Chùa Tiên Lãng là điểm tụ hội tâm linh của toàn huyện với các ngày lễ rằm hàng tháng và những dịp lễ lớn trong năm thu hút hàng nghìn phật tử về lễ bái. Theo phong tục địa phương, vào mỗi dịp rằm tháng Giêng, rằm tháng Bảy và rằm tháng Mười, người dân Tiên Lãng đều sắm lễ vật và tập trung về chùa để dâng hương cầu nguyện, thể hiện tấm lòng thành kính và biết ơn đối với Tam Bảo. Không khí của những buổi lễ rằm tại đây rất đặc biệt, với hàng trăm cây nến sáng rực và mùi hương trầm thơm ngát bao trùm cả không gian.
Quan Thế Âm Bồ Tát tại chùa Tiên Lãng được người dân địa phương kính ngưỡng như mẹ hiền che chở cho con cái. Trong tâm thức người dân vùng đất phù sa này, Quan Âm gắn với hình ảnh người mẹ nhân từ biết lắng nghe mọi tiếng kêu cầu của chúng sinh. Người dân đến đây không chỉ cầu nguyện cho bản thân mà còn cầu cho cha mẹ, con cái và những người thân yêu, thể hiện tinh thần hiếu đạo và tình yêu thương gia đình đặc trưng của văn hóa Việt Nam.
Vào dịp Vu Lan báo hiếu tháng Bảy âm lịch, chùa Tiên Lãng tổ chức lễ cầu siêu lớn cho các vong linh bất hạnh và cha mẹ tổ tiên đã khuất. Hàng trăm gia đình mang bài vị người thân đã mất đến chùa, cùng nhau lắng nghe kinh Phật và cầu nguyện. Ngoài ý nghĩa tôn giáo, buổi lễ còn là dịp để các thành viên gia đình sum họp và tưởng nhớ về những người thân đã khuất, giáo dục thế hệ trẻ về lòng biết ơn và hiếu thảo.
Hướng Dẫn Tham Quan
Chùa Tiên Lãng nằm tại trung tâm thị trấn Tiên Lãng, cách thành phố Hải Phòng khoảng 30 km về phía tây nam. Du khách có thể đi theo quốc lộ 10 hướng về Thái Bình và rẽ vào tỉnh lộ 354 về huyện Tiên Lãng. Chùa mở cửa từ 5 giờ 30 sáng đến 6 giờ chiều hàng ngày. Những ngày rằm, mùng một âm lịch và các dịp lễ tết, chùa mở cửa sớm hơn và đón tiếp đông đảo phật tử cùng du khách thập phương. Du khách nên đến vào buổi sáng sớm để được trải nghiệm không khí chùa yên tĩnh và thiêng liêng nhất, hoặc vào ngày rằm để tham dự lễ tụng kinh và cầu nguyện cùng cộng đồng phật tử địa phương. Khi đến thăm, nên chuẩn bị hương hoa tươi sạch, mặc trang phục lịch sự và giữ thái độ trang nghiêm, tôn trọng trong suốt quá trình tham quan và lễ bái.