Lịch Sử & Nguồn Gốc
Chùa Xà Tón - tên Khmer là Xvayton - được xây dựng vào năm 1647, trở thành một trong những ngôi chùa Khmer lâu đời nhất tại vùng Bảy Núi - Thất Sơn thuộc tỉnh An Giang. Trải qua gần 400 năm tồn tại và nhiều lần trùng tu qua các triều đại khác nhau, chùa Xà Tón vẫn giữ được giá trị lịch sử và kiến trúc đặc sắc của truyền thống Phật giáo Theravada Khmer. Ngôi chùa là trung tâm tu học của tăng sĩ Phật giáo Nam truyền và là hạt nhân tinh thần của cộng đồng người Khmer vùng Tri Tôn. Với những giá trị văn hóa - lịch sử to lớn, chùa Xà Tón đã được công nhận là di tích lịch sử văn hóa cấp quốc gia, là biểu tượng của sự giao thoa và cộng tồn văn hóa tại vùng biên giới Tây Nam.
Kiến Trúc & Đặc Điểm Nổi Bật
Chùa Xà Tón mang đậm phong cách kiến trúc Khmer đặc trưng với những tháp nhọn nhiều tầng vươn cao, mái cong vút theo kiểu truyền thống Phật giáo Nam tông. Tường ngoài của chùa được sơn màu vàng rực rỡ - màu sắc đặc trưng của Phật giáo Theravada. Các chi tiết trang trí phong phú với hoa văn hình rắn Naga - biểu tượng thiêng liêng trong văn hóa Khmer - và chim thần Garuda oai vệ. Bên trong chánh điện thờ tượng Phật Thích Ca theo phong cách Khmer với nét chạm khắc tinh xảo. Sân chùa rộng thoáng với cây bồ đề cổ thụ toả bóng mát, nơi các vị sư và Phật tử thường ngồi đàm đạo Phật pháp.
Ý Nghĩa Tâm Linh & Lễ Hội
Chùa Xà Tón là nơi tu tập theo Phật giáo Theravada - Nam truyền, với truyền thống khác biệt so với Bắc tông phổ biến ở người Kinh. Các lễ hội Phật giáo Khmer quan trọng được tổ chức tại đây gồm: Chol Chnam Thmey - Tết Khmer vào tháng Tư âm lịch với các nghi lễ rước Phật và cầu năm mới; Đôn Ta - lễ tưởng nhớ và cầu siêu cho tổ tiên; Ok Om Bok - lễ cúng trăng tạ ơn thần Mặt Trăng sau mùa gặt. Người dân Khmer đến cầu mưa thuận gió hòa, mùa màng bội thu và bình an cho gia đình.
Hướng Dẫn Tham Quan
Chùa Xà Tón tọa lạc tại huyện Tri Tôn, An Giang, cách thành phố Long Xuyên khoảng 50km. Từ TP. Hồ Chí Minh, du khách có thể đi theo quốc lộ 91 qua Châu Đốc, hoặc đến Long Xuyên rồi tiếp tục đến Tri Tôn. Nên kết hợp tham quan chùa Xà Tón với hồ Soài So thơ mộng, rừng tràm Trà Sư với vẻ đẹp hoang sơ, núi Cô Tô hùng vĩ và các điểm khác trong vùng Bảy Núi. Khi vào chùa Khmer, du khách cần mặc trang phục kín đáo, không mặc quần ngắn hoặc áo hở vai, tháo giày dép trước khi vào chánh điện và giữ thái độ tôn trọng đối với các vị sư và nghi lễ tôn giáo.