Chùa Răng Phật — Nơi Lưu Giữ Vật Báu Thiêng Liêng Nhất Phật Giáo
Sri Dalada Maligawa, thường được gọi là Chùa Răng Phật (Temple of the Tooth Relic), tọa lạc trong cố đô Kandy của Sri Lanka, là nơi lưu giữ xá lợi răng của Đức Phật Thích Ca Mâu Ni — được coi là vật thiêng liêng quan trọng nhất của thế giới Phật giáo. Ngôi chùa nằm trong khuôn viên cung điện hoàng gia Kandy, bên cạnh hồ Kandy xanh ngắt, tạo nên một quần thể di sản văn hóa-tâm linh đặc sắc được UNESCO công nhận từ năm 1988.
Hành Trình Của Chiếc Răng Thiêng
Theo truyền thuyết, khi Đức Phật nhập Niết Bàn tại Kushinagar năm 483 TCN, một đệ tử là Khema đã lấy chiếc răng từ đống hỏa táng và đưa về thờ phụng. Chiếc răng được truyền qua nhiều vương quốc: từ Kalinga (Ấn Độ), qua Orissa, và cuối cùng được đưa đến Sri Lanka vào thế kỷ 4 sau Công nguyên.
Theo Dathavamsa (Biên niên sử về Răng Phật), Công chúa Hemamala và Hoàng tử Dantha đã bí mật đưa chiếc răng từ Kalinga sang Sri Lanka, giấu trong búi tóc của công chúa để tránh bị phát hiện. Vua Meghavanna của Sri Lanka đã đón tiếp họ và lập chùa để thờ xá lợi.
Từ đó, chiếc Răng Phật trở thành biểu tượng quyền lực tối thượng của Sri Lanka — người nào sở hữu Răng Phật thì có quyền cai trị đảo quốc. Điều này giải thích tại sao trong suốt lịch sử Sri Lanka, quyền kiểm soát Chùa Răng Phật là mục tiêu của mọi cuộc tranh giành quyền lực.
Kiến Trúc Khu Phức Hợp
Chùa Răng Phật là một quần thể kiến trúc được xây dựng và mở rộng qua nhiều triều đại, với phong cách kiến trúc Kandyan đặc trưng của Sri Lanka:
Mahavahalkada (Hào Bao Quanh): Khu chùa được bảo vệ bởi một con hào chứa nước trong, với bức tường đá granit bao quanh.
Vatadage (Tháp Tròn): Ngôi tháp hình chuông trang nhã với các tầng mái vươn lên, theo phong cách kiến trúc Sri Lanka cổ điển.
Pathhirippuwa (Tám Cạnh Bát Giác): Tòa nhà tám cạnh được xây dựng năm 1803, từng được dùng làm thư viện hoàng gia. Ngày nay là bảo tàng trưng bày nhiều hiện vật quý giá liên quan đến lịch sử xá lợi.
Palle Maligawa (Điện Thờ Xá Lợi): Đây là tòa điện chính, gồm ba tầng. Tầng trên cùng là nơi đặt hộp vàng lồng nhiều lớp chứa chiếc Răng Phật. Theo truyền thống, chiếc Răng được đặt trong bảy hộp đựng lồng vào nhau — từ bên ngoài vào trong lần lượt là các hộp bằng vàng ngày càng nhỏ hơn và ngày càng được trang trí tinh xảo hơn.
Lễ Hội Esala Perahera
Đại lễ Esala Perahera là sự kiện tôn giáo và văn hóa lớn nhất của Sri Lanka, diễn ra vào tháng 7-8 hàng năm trong 10 đêm liên tiếp. Đây là một trong những lễ hội đường phố lớn nhất và ấn tượng nhất châu Á.
Trong lễ hội, hàng chục con voi được trang trí lộng lẫy diễu hành qua đường phố Kandy, trong đó con voi chính (Maligawa Tusker) mang chiếc hộp vàng tượng trưng (kasket) chứa bản sao xá lợi. Hàng trăm vũ công, nhạc công và người đốt đuốc tham gia tạo nên một cuộc rước linh thiêng và huyền bí kéo dài đến tận đêm khuya.
Phật Giáo Theravada Sri Lanka
Sri Lanka là quốc gia được coi là "cái nôi" của Phật giáo Theravada — truyền thống Phật giáo cổ đại nhất còn tồn tại. Theo truyền thống, vào thế kỷ 3 TCN, Mahinda — con trai của vua Ashoka — đã đến Sri Lanka và cải đạo vua Devanampiya Tissa cùng toàn dân đảo quốc sang Phật giáo. Từ đó, Sri Lanka trở thành trung tâm truyền thừa và bảo tồn kinh điển Pali Theravada.
Tam Tạng Kinh điển Pali (Tipitaka) được ghi chép thành văn bản lần đầu tiên tại Sri Lanka vào thế kỷ 1 TCN trong hang động Aluvihara, Matale — điều này giúp bảo tồn kinh điển Phật giáo Theravada cho hậu thế sau nhiều biến loạn tại Ấn Độ.
Những Thách Thức Trong Lịch Sử
Chùa Răng Phật đã trải qua nhiều biến cố lịch sử. Năm 1998, một vụ đánh bom tự sát của tổ chức LTTE nhằm vào chùa đã gây thiệt hại nghiêm trọng nhưng không phá hủy được xá lợi. Trong lịch sử, người Bồ Đào Nha đã từng tuyên bố đã phá hủy chiếc Răng vào thế kỷ 16, nhưng người Sri Lanka khẳng định đó chỉ là một bản sao và chiếc răng thật vẫn được bảo vệ an toàn.
Thông Tin Hành Hương
- Vị trí: Kandy, tỉnh trung tâm, Sri Lanka; cách Colombo 116 km
- Giờ mở cửa: 5:30–20:00 hàng ngày; Ba buổi puja lớn lúc 5:30, 9:30 và 18:30
- Phí vào cửa: 1.500 LKR cho người nước ngoài (khoảng 5 USD)
- Dress code: Bắt buộc che vai và gối; bỏ giày trước khi vào
- Thời gian tốt nhất: Đến vào giờ puja (lễ) để thấy nghi lễ truyền thống
Chùa Răng Phật nhắc nhở rằng đức tin của con người không cần phải hợp lý theo nghĩa khoa học — đôi khi một viên xá lợi nhỏ là đủ để kết nối cả một đất nước với vị thầy vĩ đại đã sống và giảng dạy hơn 2.500 năm trước.