Pháp Hiển - Nhà Sư Hành Hương Đến Ấn Độ Thế Kỷ 5
Pháp Hiển (法顯, 337-422 CN) là nhà sư Trung Quốc đầu tiên ghi lại cuộc hành trình đến Ấn Độ bằng đường bộ, trở về bằng đường biển. Hành trình 15 năm (399-414 CN) của ông qua các vùng đất hiểm trở của Trung Á và Nam Á đã mang về nhiều kinh điển Phật giáo quý báu và để lại tác phẩm Phật Quốc Ký (佛國記, Faxian's Record of Buddhist Kingdoms) - nguồn tư liệu lịch sử vô giá.
Lý Do Hành Hương
Pháp Hiển xuất gia từ nhỏ và nhận thấy Luật Tạng tại Trung Quốc thời đó rất không đầy đủ và có nhiều bản dịch sai lệch. Vào năm 62-63 tuổi, ông quyết định thực hiện một điều mà người ta cho là không thể: vượt sa mạc Gobi và núi Pamir để đến Ấn Độ tìm kinh luật gốc.
Hành Trình Đến Ấn Độ (399-406 CN)
Pháp Hiển xuất phát từ Trường An cùng một nhóm gồm 10 tu sĩ. Nhóm đi về phía tây qua Đôn Hoàng, vượt sa mạc Taklamakan - ông mô tả sa mạc với những con quỷ gió và xương người chỉ đường cho người đi sau.
Vượt qua dãy Pamir (núi "trên đỉnh là bầu trời"), nhóm đến Gandara, rồi qua Pakistan ngày nay vào Ấn Độ. Một số thành viên đã bỏ cuộc hoặc qua đời trên đường.
Tại Ấn Độ, Pháp Hiển dành nhiều năm học Phạn ngữ và chép kinh. Ông đến thăm tất cả các thánh địa Phật giáo: Lumbini, Bodh Gaya, Sarnath, Varanasi, Mathura, và đặc biệt là Pataliputra (thủ đô của hoàng đế Ashoka) nơi ông tìm được nhiều bản kinh luật quý.
Ở Sri Lanka (405-407 CN)
Sau thời gian dài tại Ấn Độ, Pháp Hiển vượt biển đến Sri Lanka, khi đó được gọi là Sư Tử Quốc (Simhala). Ông ở đây hai năm, tham dự lễ hội Phật giáo lớn và chép thêm nhiều kinh điển.
Ông ghi lại sự kiện xúc động khi thấy thương nhân Trung Quốc thờ tượng một vị Phật mang theo từ quê nhà trong khi xa xứ - và bật khóc vì nhớ quê hương.
Hành Trình Về Bằng Đường Biển
Vì không tìm được người bạn đồng hành đường bộ, Pháp Hiển một mình đi thuyền về. Hành trình kéo dài và nguy hiểm - thuyền gặp bão dữ, gần bị đắm nhiều lần. Ông đến Java (Indonesia ngày nay) trước khi về đến Sơn Đông, Trung Quốc sau hai năm lênh đênh trên biển.
Phật Quốc Ký - Di Sản Văn Học Lịch Sử
Trở về năm 414, Pháp Hiển dành những năm cuối đời dịch kinh và viết Phật Quốc Ký. Tác phẩm này mô tả chi tiết địa lý, phong tục, tôn giáo của 30 quốc gia ông đi qua - từ Trung Á qua Ấn Độ đến Đông Nam Á.
Đặc biệt quý giá là mô tả về Ấn Độ thời triều đại Gupta - nền văn minh Ấn Độ thịnh vượng, tự do tôn giáo và đời sống nhân dân. Các nhà sử học hiện đại sử dụng Phật Quốc Ký như nguồn tư liệu chính để tái hiện lịch sử Ấn Độ và Trung Á thế kỷ 4-5.
Di Sản
Pháp Hiển đã dịch được nhiều bộ luật quan trọng sang tiếng Hán, trong đó có Mahasanghika Vinaya và Mahiśāsaka Vinaya. Ông cũng là người mang về bản Sanskrit của Kinh Đại Bát Niết Bàn.