Lịch Sử & Nguồn Gốc
Chùa Phù Ủng tọa lạc tại xã Phù Ủng, huyện Ân Thi, tỉnh Hưng Yên, được xây dựng vào thế kỷ XIII trong thời kỳ nhà Trần hưng thịnh. Ngôi chùa gắn bó mật thiết với quê hương của vị danh tướng lừng lẫy Phạm Ngũ Lão — người con ưu tú của đất Phù Ủng đã có công lớn trong ba lần kháng chiến chống quân Nguyên Mông xâm lược. Tương truyền rằng ngay từ thuở thiếu thời, Phạm Ngũ Lão thường lui tới ngôi chùa này để tĩnh tâm và cầu nguyện trước khi tòng quân giết giặc.
Ngôi chùa được khởi dựng bởi những người dân địa phương với niềm kính ngưỡng sâu sắc đối với Đức Phật Thích Ca Mâu Ni, cầu mong sự bình an và phù hộ cho cuộc sống làng quê. Trải qua nhiều biến cố lịch sử, chùa đã được trùng tu và mở rộng nhiều lần qua các thời kỳ Lê, Nguyễn. Mỗi lần trùng tu đều được nhân dân trong làng đóng góp công của, thể hiện tấm lòng thành kính và ý thức bảo tồn di sản văn hóa của cộng đồng.
Vào thế kỷ XVII và XVIII, chùa Phù Ủng được trùng tu lớn theo phong cách kiến trúc thịnh hành thời Hậu Lê, với nhiều hạng mục công trình được bổ sung như nhà tiền đường, thượng điện và nhà tổ. Các đời trụ trì kế tiếp nhau gìn giữ ngọn đèn Phật pháp, dạy dỗ môn sinh và phụng sự cộng đồng. Nhờ đó, chùa Phù Ủng không chỉ là nơi thờ tự mà còn là trung tâm văn hóa, giáo dục của cả vùng Ân Thi trong nhiều thế kỷ.
Đến thế kỷ XX, qua hai cuộc kháng chiến chống Pháp và chống Mỹ, ngôi chùa vẫn được nhân dân hết lòng bảo vệ. Sau ngày hòa bình lập lại, nhờ sự quan tâm của các cấp chính quyền và lòng hảo tâm của Phật tử gần xa, chùa Phù Ủng tiếp tục được tôn tạo khang trang hơn, xứng đáng với tầm vóc lịch sử gắn với tên tuổi danh tướng Phạm Ngũ Lão và truyền thống văn hóa lâu đời của vùng đất Hưng Yên.
Kiến Trúc & Đặc Điểm
Chùa Phù Ủng được xây dựng theo kiểu kiến trúc truyền thống "nội công ngoại quốc" đặc trưng của đồng bằng Bắc Bộ. Tổng thể khuôn viên chùa bao gồm tam quan, sân chùa, tiền đường, thượng điện và nhà tổ được bố trí theo trục đối xứng từ nam lên bắc. Các công trình được xây bằng gạch cổ kết hợp với kết cấu gỗ lim chắc chắn, mái lợp ngói mũi hài truyền thống với các đầu đao cong vút thanh thoát. Cổng tam quan uy nghiêm với ba tầng mái chồng lên nhau, trang trí hoa văn rồng phượng tinh xảo là điểm nhấn đầu tiên thu hút ánh mắt du khách.
Bên trong thượng điện, tượng Phật Thích Ca Mâu Ni được đặt ở vị trí trang trọng nhất, được tạo tác bằng đồng theo phong cách nghệ thuật Phật giáo Bắc Bộ thế kỷ XVIII. Hai bên là tượng A Nan và Ca Diếp — hai vị đại đệ tử thường trực hầu cận Đức Phật. Hệ thống tượng Phật trong chùa gồm nhiều pho tượng cổ quý giá, được sơn son thếp vàng lộng lẫy, phản ánh trình độ nghệ thuật điêu khắc đỉnh cao của các nghệ nhân xưa. Những bức hoành phi câu đối bằng chữ Hán sơn son thếp vàng treo khắp nơi trong chùa tạo nên không khí trang nghiêm và cổ kính đặc trưng.
Khuôn viên chùa còn có vườn tháp với nhiều ngôi tháp mộ của các vị trụ trì qua nhiều đời, được xây dựng theo nhiều phong cách khác nhau tùy theo từng giai đoạn lịch sử. Vườn cây trong sân chùa có nhiều cây cổ thụ hàng trăm năm tuổi như đa, si, bồ đề tỏa bóng mát bao phủ toàn bộ khuôn viên, tạo nên không gian xanh mát và yên tĩnh giữa vùng quê thanh bình.
Ý Nghĩa Tâm Linh
Chùa Phù Ủng không chỉ là nơi thờ phụng Phật pháp mà còn mang ý nghĩa lịch sử thiêng liêng gắn với danh tướng Phạm Ngũ Lão — biểu tượng của tinh thần yêu nước và lòng dũng cảm của người Việt thời Trần. Người dân địa phương tin rằng ngôi chùa này được phù hộ bởi công đức của danh tướng, và đến cầu nguyện tại đây sẽ được ban phước lành về sức mạnh, ý chí và sự kiên trì trong cuộc sống.
Hàng năm, vào các dịp lễ Phật đản, Vu lan và Tết Nguyên Đán, chùa Phù Ủng trở thành điểm hội tụ tâm linh của hàng nghìn Phật tử từ khắp huyện Ân Thi và các vùng lân cận. Các buổi lễ được tổ chức trang nghiêm với đầy đủ nghi thức truyền thống, từ lễ rước Phật, tụng kinh niệm Phật đến các hoạt động từ thiện phát quà cho người nghèo, thể hiện tinh thần từ bi bác ái của đạo Phật trong đời sống cộng đồng.
Đặc biệt, ngôi chùa còn là nơi lưu giữ tấm bia đá cổ khắc ghi công đức của các vị thiện nhân đã đóng góp xây dựng chùa qua nhiều thời đại, là bằng chứng sinh động về sự gắn kết bền chặt giữa Phật giáo và đời sống tâm linh của người dân Phù Ủng suốt gần tám thế kỷ. Ngôi chùa là nhân chứng lịch sử, chứng kiến bao thăng trầm của đất nước và giữ gìn ngọn lửa đức tin cho các thế hệ người dân nơi đây.
Hướng Dẫn Tham Quan
Chùa Phù Ủng mở cửa đón khách tham quan và lễ Phật hàng ngày từ 6 giờ sáng đến 6 giờ chiều. Du khách từ thành phố Hưng Yên có thể đi theo Quốc lộ 38 về hướng huyện Ân Thi, sau đó rẽ vào đường liên xã đến xã Phù Ủng. Khoảng cách từ trung tâm tỉnh Hưng Yên đến chùa khoảng 25 km, có thể đi bằng xe máy hoặc ô tô. Khi đến thăm chùa, du khách nên mặc trang phục lịch sự, kín đáo; nên đi giày dép gọn gàng vì sân chùa có thể ẩm ướt vào mùa mưa. Nên tắt điện thoại hoặc để chế độ im lặng trong khu vực thờ tự để giữ không khí trang nghiêm. Du khách có thể kết hợp chuyến tham quan chùa Phù Ủng với việc ghé thăm đền thờ danh tướng Phạm Ngũ Lão cũng nằm trên địa bàn xã Phù Ủng, tạo thành hành trình tìm hiểu lịch sử và văn hóa phong phú của vùng đất Ân Thi huyền thoại.