Đại Học Nalanda - Trung Tâm Phật Học Cổ Đại Thế Giới
Đại học Nalanda (梵: Nālandā) tại bang Bihar, Ấn Độ ngày nay là đại học Phật giáo vĩ đại nhất trong lịch sử, hoạt động từ khoảng thế kỷ 5 đến thế kỷ 12 sau CN. Với quy mô và chất lượng học thuật vượt trội, Nalanda được coi là đại học theo nghĩa hiện đại đầu tiên trên thế giới.
Lịch Sử Hình Thành
Nalanda nằm gần thành phố Patna, Bihar, trong vùng có ý nghĩa đặc biệt với Phật giáo - gần Bodh Gaya (nơi Phật thành đạo) và Rajgir (nơi Phật thuyết pháp nhiều năm).
Vua Kumaragupta I (414-455 CN) của triều đại Gupta được ghi nhận là người đầu tiên xây dựng tu viện tại Nalanda. Các vua Gupta và sau đó là các vua của nhiều vương triều khác đã liên tiếp bảo trợ và mở rộng.
Nalanda nhanh chóng trở thành trung tâm học thuật Phật giáo lớn nhất thế giới, với ảnh hưởng khắp châu Á từ Trung Quốc, Nhật Bản, Hàn Quốc đến Trung Á và Đông Nam Á.
Quy Mô Khổng Lồ
Theo mô tả của Huyền Trang (Xuanzang) đã sống tại Nalanda (633-643 CN):
- Số lượng sinh viên: Khoảng 10.000 sinh viên thường trú
- Số lượng giảng viên: Khoảng 1.500 giảng viên
- Kiến trúc: Nhiều tòa nhà đồ sộ với bức tường cao bao quanh như pháo đài
- Thư viện: Thư viện Dharmagañja (Kho Pháp) gồm ba tòa nhà lớn chứa hàng trăm nghìn bản kinh điển
- Tuyển sinh: Chỉ khoảng 20% ứng viên được nhận vào sau kỳ kiểm tra khắt khe
Chương Trình Học Thuật
Nalanda không chỉ dạy Phật học mà là đại học tổng hợp thực sự:
- Phật học: Đại Thừa, Tiểu Thừa, Mật tông
- Nhân Minh học (Hetu-vidyā): Logic học Phật giáo
- Ngữ pháp (Vyākaraṇa): Sanskrit và các ngôn ngữ khác
- Y học (Āyurveda): Y học cổ đại Ấn Độ
- Thiên văn học: Toán học và thiên văn
- Văn học: Thơ và nghệ thuật
Các Học Giả Vĩ Đại Của Nalanda
Nhiều bậc thầy vĩ đại nhất của Phật giáo đã học hoặc giảng tại Nalanda:
- Nāgārjuna (Long Thụ, thế kỷ 2-3): Học và giảng dạy tại đây
- Asaṅga (Vô Trước) và Vasubandhu (Thế Thân): Hai anh em sáng lập Duy Thức học
- Dharmakīrti (Pháp Xứng, thế kỷ 7): Nhà logic học Phật giáo vĩ đại nhất
- Śāntideva (Tịch Thiên): Tác giả Bồ Tát Hạnh
- Śīlabhadra (Giới Hiền, 529-645): Thầy của Huyền Trang, người đứng đầu Nalanda khi Huyền Trang đến
- Atisha (Atiśa, 982-1054): Sau đó đến Tây Tạng, phục hưng Phật giáo tại đây
Huyền Trang Và Nalanda
Huyền Trang đến Nalanda năm 633 và ở lại 5 năm. Ông học với Giới Hiền (100 tuổi khi Huyền Trang đến) và trở thành một trong những học giả được kính trọng nhất tại đây.
Vua Harsha (606-647) mời Huyền Trang tham dự đại hội Phật học tại Khúc Nữ, nơi ông biện luận với các học giả khắp Ấn Độ trong 18 ngày mà không ai bác bỏ được.
Sự Tàn Phá
Năm 1193, Nalanda bị đốt phá bởi quân đội của Bakhtiyar Khilji (Hồi giáo). Theo các tư liệu, thư viện cháy liên tục trong nhiều tháng vì có quá nhiều kinh điển giấy. Hàng trăm tu sĩ bị giết, nhiều người chạy trốn đến Tây Tạng mang theo kinh điển.
Đây là một trong những thảm họa văn hóa lớn nhất trong lịch sử nhân loại.
Nalanda Ngày Nay
Năm 2010, chính phủ Ấn Độ và nhiều quốc gia châu Á (kể cả Việt Nam) thành lập Đại học Nalanda Mới tại cùng địa điểm, nhằm khôi phục tinh thần học thuật đa văn hóa của Nalanda cổ đại. Đại học này hiện đang hoạt động.
Khu khảo cổ Nalanda cổ đại được UNESCO công nhận là Di sản Thế giới năm 2016.