Phật Giáo Myanmar - Lịch Sử và Truyền Thống Theravada
Myanmar (trước đây là Burma) là một trong những quốc gia Phật giáo Theravada sùng kính nhất thế giới, với khoảng 89% dân số là Phật tử. Phật giáo đã định hình sâu sắc văn hóa, nghệ thuật, chính trị và đời sống tinh thần của người Myanmar suốt gần 2000 năm.
Thời Kỳ Đầu - Vương Quốc Pyu và Mon (1-9 thế kỷ)
Các bằng chứng khảo cổ cho thấy Phật giáo hiện diện tại Burma từ thế kỷ 1-2 sau CN, mang theo bởi các thương nhân Ấn Độ. Vương quốc Pyu (thế kỷ 2-9) là trung tâm Phật giáo sớm nhất, pha trộn cả Theravada và Mahayana.
Người Mon ở miền nam Burma cũng có truyền thống Phật giáo Theravada phát triển mạnh từ thế kỷ 3-5, và chính người Mon đã đóng vai trò quan trọng trong việc truyền bá Phật giáo Theravada đến Bagan và toàn Burma.
Vương Triều Bagan (849-1297) - Thời Hoàng Kim
Vua Anawrahta (1044-1077) là người thống nhất Burma và thiết lập Phật giáo Theravada là quốc giáo. Ông đem Tam Tạng kinh điển Pali từ vương quốc Mon Thaton, và bắt đầu xây dựng hàng nghìn chùa tháp tại Bagan.
Trong thời Bagan (khoảng 200 năm), hơn 10.000 chùa và tháp đã được xây dựng tại đồng bằng Bagan. Nhiều công trình vẫn còn nguyên vẹn đến ngày nay, tạo nên cảnh quan "nghìn tháp" huyền ảo.
Vua Kyanzittha (1084-1112) tiếp tục bảo trợ mạnh mẽ, xây dựng ngôi chùa Ananda nổi tiếng - một trong những kiệt tác kiến trúc Phật giáo Đông Nam Á.
Truyền Thống Tu Viện
Hệ thống tu viện (kyaung) là nền tảng của xã hội Myanmar. Tu viện vừa là nơi tu hành, vừa là trường học cho nam giới. Truyền thống "xuất gia tạm thời" đòi hỏi mọi nam thanh niên Myanmar phải xuất gia ít nhất một lần trong đời, thường từ một tuần đến ba tháng.
Các tu sĩ Myanmar mặc y vàng (không phải vàng nghệ như Thái Lan mà là vàng đỏ đặc trưng), đi khất thực mỗi sáng và tuân theo 227 giới luật Patimokkha nghiêm ngặt.
Phật Tháp Shwedagon
Tháp Shwedagon tại Rangoon (Yangon) là biểu tượng tâm linh tối cao của người Myanmar. Được xây dựng từ hơn 2500 năm trước theo truyền thuyết, tháp cao 98 mét, phủ vàng thật và đỉnh tháp đính hơn 5000 viên kim cương và 2000 đá quý các loại.
Phật Giáo Trong Chính Trị Hiện Đại
Phật giáo luôn đan xen với chính trị Myanmar. Cuộc kháng chiến chống thực dân Anh có sự tham gia tích cực của Tăng đoàn. Năm 2007, cuộc biểu tình của hàng vạn tu sĩ chống chế độ quân sự được gọi là "Cách mạng Áo vàng" hay "Cách mạng Tu Sĩ".
Tuy nhiên, cũng có những hành động bạo lực của một số phần tử Phật tử cực đoan đối với người Hồi giáo Rohingya, gây tranh cãi sâu sắc về mối quan hệ giữa Phật giáo và chủ nghĩa dân tộc.
Truyền Thống Thiền Định
Myanmar có truyền thống thiền Vipassana rất mạnh, với các trường phái nổi tiếng như Mahasi Sayadaw, Pa Auk Sayadaw, và S.N. Goenka. Các thiền viện Myanmar thu hút hàng nghìn thiền sinh quốc tế mỗi năm.